ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ମରାମତି କିମ୍ବା ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିବାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ ବୋଲି କହିଛି ଜାତିସଂଘର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA) ।
ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ନେଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପୁଣି ଥରେ ବିବାଦ ତୀବ୍ର ହୋଇଛି । ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ମରାମତି କିମ୍ବା ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିବାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ ବୋଲି କହିଛି ଜାତିସଂଘର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA) । ଏଜେନ୍ସିର ମୁଖ୍ୟ ରାଫେଲ ଗ୍ରୋସିଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ପରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନର ଦାବିକୁ ନେଇ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି ।
ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ବୈଠକରେ ଗ୍ରୋସି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ୨୦୨୫ ଜୁନ୍ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୨୦୨୬ରେ ହୋଇଥିବା ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ପାଇଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ହୋଇଥିବାର ସୂଚନା ଏଜେନ୍ସି ପାଖରେ ନାହିଁ । ତେବେ ଇରାନର ପରମାଣୁ ଭଣ୍ଡାର ସମ୍ପର୍କରେ ଏଜେନ୍ସି ପାଖରେ ଏବେ ବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ନାହିଁ । ଏଥିପାଇଁ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତି ଜାଣିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଛି ।
ଗ୍ରୋସି ଇରାନକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସିର ନିରୀକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପରିଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଯାଞ୍ଚକୁ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ପରମାଣୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକର ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଓ ଇରାନ ପାଖରେ ଥିବା ପରମାଣୁ ସାମଗ୍ରୀର ପରିମାଣ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ମିଳିପାରିବ।
ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଦାବି କରିଆସୁଛନ୍ତି ଯେ, ଇରାନକୁ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ବିକାଶରୁ ରୋକିବା ତାଙ୍କ ପ୍ରଶାସନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ୨୦୨୫ ଜୁନ୍ରେ ଇରାନର ପରମାଣୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଉପରେ ଆମେରିକାର ଆକ୍ରମଣ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିବା ମଧ୍ୟ ସେ କହିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦାବିର ସତ୍ୟତା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯାଞ୍ଚ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି । IAEAର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଇରାନ ପାଖରେ ୪୪୦.୯ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ୍ ଥିଲା । ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର-ନିର୍ମାଣ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ତର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ତେବେ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ୍ ଥିବାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଇରାନ ପାଖରେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ରହିଛି କିମ୍ବା ଏହା ନିର୍ମାଣ କରିସାରିଛି ।
ଯାଞ୍ଚରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବାରୁ ଇରାନ ପାଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କେତେ ପରିମାଣର ୟୁରାନିୟମ୍ ରହିଛି ଏବଂ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କିପରି ହେଉଛି, ସେନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ମିଳିପାରୁନାହିଁ ବୋଲି ଏଜେନ୍ସି ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛି । ଅନେକ ଦେଶର ଅନୁରୋଧ ପରେ ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ଏହି ବୈଠକ ଡକାଯାଇଥିଲା। ପରମାଣୁ ଅପ୍ରସାର ସମ୍ପର୍କିତ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ ନକରିବା ଅଭିଯୋଗରେ IAEA ଇରାନ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦକୁ ପଠାଇଥିଲା। ରୁଷ ଓ ଚୀନ୍ ଏହି ବୈଠକକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇନଥିଲେ। ପରମାଣୁ ଅପ୍ରସାର ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁସାରେ, ଇରାନକୁ ନିଜର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ଦେବା ସହ ନିରୀକ୍ଷକଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।
ଜାତିସଂଘରେ ଇରାନର ଉପ-ରାଜଦୂତ ଘୋଲାମହୋସେନ ଦାର୍ଜି ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣକୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲେ। ସେ ଏହାକୁ ଇରାନ ବିରୋଧରେ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଯୁଦ୍ଧ ବୋଲି କହିବା ସହ ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ଅପରାଧ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ସେ ଇସ୍ରାଏଲର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଥିଲେ । ଇସ୍ରାଏଲ ନିଜ ପାଖରେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଥିବା କଥାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରିନାହିଁ।ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଜାତିସଂଘରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ମାଇକ୍ ୱାଲ୍ଜ ଇରାନକୁ ଏକ ନିଷ୍ଠୁର ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ ବୋଲି କହିଥିଲେ । ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସମ୍ପର୍କରେ IAEAର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଇରାନ କାହିଁକି ଦେଉନାହିଁ ବୋଲି ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ । ଅଭିଯୋଗ ଆଣିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଇରାନ ନିଜର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଦାୟିତ୍ୱ ପାଳନ ସମ୍ପର୍କରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ । ସମଗ୍ର ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ୟୁରାନିୟମ୍ର ଭଣ୍ଡାରକୁ ନେଇ ଉତ୍ତେଜନା ଜାରି ରହିଛି । ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର IAEAର ଆଗାମୀ ଯାଞ୍ଚ ଓ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ନିରୀକ୍ଷକଙ୍କୁ ମିଳୁଥିବା ଅନୁମତି ଉପରେ ରହିଛି ।
