୧୮୭୫ ମସିହା ପାଖାପାଖି ବର୍ଷା ଅଭାବରୁ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ୧୮୭୬ରୁ ୧୮୭୮ ମଧ୍ୟରେ ମରୁଡ଼ିର ପ୍ରଭାବ ଆହୁରି ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଥିଲା। ଜମିରେ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ କମିଯିବାରୁ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଥିଲା।
୧୮୭୫ରୁ ୧୮୭୮ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ଭୟଙ୍କର ମରୁଡ଼ି ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ। ଭାରତ, ଚୀନ୍, ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ବ୍ରାଜିଲ୍ ଭଳି ଦେଶରେ ବର୍ଷା ଅଭାବରୁ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଫଳରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଖାଦ୍ୟ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। କିଛି ଐତିହାସିକ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଏହି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ମୃତ୍ୟୁସଂଖ୍ୟା ୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥାଇପାରେ। ତେବେ ଏହି ସଂଖ୍ୟାକୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକଳନ ରହିଛି।
କେମିତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ମହାଦୁର୍ଭିକ୍ଷ?
୧୮୭୫ ମସିହା ପାଖାପାଖି ବର୍ଷା ଅଭାବରୁ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ୧୮୭୬ରୁ ୧୮୭୮ ମଧ୍ୟରେ ମରୁଡ଼ିର ପ୍ରଭାବ ଆହୁରି ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଥିଲା। ଜମିରେ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ କମିଯିବାରୁ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଖାଦ୍ୟ କିଣିବାକୁ ଟଙ୍କା ନଥିଲା। ଅନେକ ପରିବାର ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ନିଜ ଘର ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ। କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୋକ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଲୋକେ ଗଛର ଚେର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିଲେ।
ବଢ଼ିଥିଲା ଅଲ୍-ନିନୋର ପ୍ରଭାବ
ଏହି ମହାଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ ଭାବେ ୧୮୭୭-୭୮ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଲ୍-ନିନୋ ଘଟଣାକୁ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଅଲ୍-ନିନୋ ହେଉଛି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ସମୁଦ୍ର ଜଳର ତାପମାତ୍ରା ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ବଢ଼ିବାର ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳବାୟୁ ଘଟଣା। ଏହା ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ବର୍ଷା ଓ ତାପମାତ୍ରାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ସେହି ସମୟରେ ଅଲ୍-ନିନୋ ସହ ଜଡ଼ିତ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ମରୁଡ଼ିର ପ୍ରଭାବକୁ ବଢ଼ାଇଥାଇପାରେ। ତେବେ କେବଳ ଅଲ୍-ନିନୋ ନୁହେଁ, ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନରେ ସମସ୍ୟା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ସମୟୋଚିତ ସହାୟତାର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇଥିଲା।
ଏଭଳି ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ରୋକିବା କେମିତି?
ଆଜି ସାଟେଲାଇଟ୍, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଓ ଆଧୁନିକ ପାଣିପାଗ ପୂର୍ବାନୁମାନ ମାଧ୍ୟମରେ ମରୁଡ଼ିର ଆଶଙ୍କା ବିଷୟରେ ଆଗୁଆ ସୂଚନା ମିଳିପାରୁଛି। ଏହାକୁ ଆଧାର କରି ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ, ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ମହଜୁଦ, ମରୁଡ଼ି ସହଣୀୟ ଫସଲ ଚାଷ ଏବଂ ପ୍ରଭାବିତ ଲୋକଙ୍କୁ ସମୟରେ ସହାୟତା ଯୋଗାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ୧୮୭୦ ଦଶକର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ, ପାଣିପାଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନଥିଲେ ମାନବ ସମାଜକୁ ବଡ଼ ବିପଦର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।
