ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତଃକନ୍ଦଳ, ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ ବଳରେ ବଡ଼ ଖୁଲାସା

କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବଙ୍କୁ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଏହି ଚିଠିଗୁଡ଼ିକ ବରିଷ୍ଠ ଉପନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ମନୀଷ ଗର୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ବଣ୍ଟନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ପର୍କିତ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଆଦେଶ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା। ଦୁଇ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା ଯେ, ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ କିମ୍ବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବ ଆଲୋଚନା ବିନା କରାଯାଇଥିଲା।

ଭାରତ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ (ECI) ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ବଡ଼ ତଥ୍ୟ ସୂଚନା ଅଧିକାର (RTI) ଆଇନ ଅଧୀନରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଏଥିରେ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଭୋଟର ତାଲିକା ସହ ଜଡ଼ିତ IT ସିଷ୍ଟମକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

ଦୁଇ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଡା. ସୁଖବୀର ସିଂହ ସନ୍ଧୁ ଏବଂ ଡା. ବିବେକ ଯୋଶୀ ୨୯ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ଟି.ଭି. ସୋମନାଥନଙ୍କୁ ପୃଥକ ପୃଥକ ଚିଠି ଲେଖି ଆୟୋଗର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ନେଇ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଦାବି କରିଥିଲେ।

କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବଙ୍କୁ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଏହି ଚିଠିଗୁଡ଼ିକ ବରିଷ୍ଠ ଉପନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ମନୀଷ ଗର୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ବଣ୍ଟନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ପର୍କିତ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଆଦେଶ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା। ଦୁଇ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା ଯେ, ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ କିମ୍ବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବ ଆଲୋଚନା ବିନା କରାଯାଇଥିଲା।

ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗରେ କ’ଣକୁ ନେଇ ବିବାଦ?

ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିବା RTI ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଭିତରେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମର ବଣ୍ଟନ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇ ଏହି ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

୨୯ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଡା. ସୁଖବୀର ସିଂହ ସନ୍ଧୁ ଏବଂ ଡା. ବିବେକ ଯୋଶୀ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ଟି.ଭି. ସୋମନାଥନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ପକ୍ଷରୁ ଚିଠି ପଠାଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ମନୀଷ ଗର୍ଗଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀକୁ ନେଇ ଗୁରୁତର ଆପତ୍ତି ଉଠାଯାଇଥିଲା।

ଅଭିଯୋଗରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ, ମନୀଷ ଗର୍ଗ ଆୟୋଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ଆଲୋଚନା କିମ୍ବା ସହମତି ବିନା ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ବିଭାଗ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ବଣ୍ଟନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଏକପାଖିଆ ଭାବେ ଆଦେଶ ଜାରି କରିଥିଲେ।

ଦୁଇ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ଥିଲା ଯେ, ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଫଳରେ ଭୋଟର ତାଲିକା ସହ ଜଡ଼ିତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ IT ବ୍ୟବସ୍ଥାର ତଦାରଖ ଏବଂ ତଥ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣକୁ ନେଇ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସମ୍ପର୍କିତ ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।

ଫାଇଲ୍ ଦେବାକୁ ମନା କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ

ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ସୁଖବୀର ସିଂହ ସନ୍ଧୁ ତାଙ୍କ ଚିଠିରେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ବିଷୟରେ ମନୀଷ ଗର୍ଗଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅବଗତ କରାଯାଉଥିଲା। ତଥାପି ସେ ଏହା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଇନଥିଲେ, ଯାହା ନିୟମର ସିଧାସଳଖ ଉଲ୍ଲଂଘନ।

ଡା. ବିବେକ ଯୋଶୀ ମଧ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରକାରର ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଗର୍ଗ ଆୟୋଗ ସହ ଆଲୋଚନା ନକରି କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଅବଗତ ନକରି ସଂଶୋଧିତ କାର୍ଯ୍ୟ ବଣ୍ଟନ ଆଦେଶ ଜାରି କରିଥିଲେ।

ଯୋଶୀ ଏହା ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯେ, ସେ ପ୍ରଶାସନ ବିଭାଗ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ଫାଇଲ୍ ମାଗିଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଫାଇଲ୍ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ପାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇନଥିଲା।

କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ଟି.ଭି. ସୋମନାଥନଙ୍କୁ ପଠାଯାଇଥିଲା ଅଭିଯୋଗ

ଖାସ କଥା ହେଉଛି, ଦୁଇ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ନିଜର ଅଭିଯୋଗ ସିଧାସଳଖ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ଟି.ଭି. ସୋମନାଥନଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ। କାରଣ ଏହି ବିବାଦ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥାର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା।

ଏହି ମାମଲାରେ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟର ଏକ ଫାଇଲ୍ ନୋଟିଂରେ ଉକ୍ତ ଚିଠିଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସମଗ୍ର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ଯୋଗାଯୋଗ ନଥିବାରୁ ଏହି ମାମଲାରେ ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନକରିବାକୁ ସତର୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନିଆଯାଇଥିଲା।

କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ଟି.ଭି. ସୋମନାଥନ ଏବଂ ସରକାର ଏହି ବିବାଦରେ ସିଧାସଳଖ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ମନା କରିଥିଲେ। କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟର ମତ ଥିଲା ଯେ, ଏହି ଚିଠି ଦୁଇ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ନିଜ ନିଜ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କ୍ଷମତାରେ ଲେଖିଥିଲେ। ସମଗ୍ର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ପକ୍ଷରୁ ଏହା କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ଯୋଗାଯୋଗ ନଥିଲା।

ତେଣୁ ସରକାର ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କରାଗଲେ ତାହା ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ସାମ୍ବିଧାନିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତତାରେ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ବିଭାଗର ସିଧାସଳଖ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରେ।

ସଂସ୍ଥାର ସ୍ୱାଧୀନତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ କେବଳ ଚିଠିଗୁଡ଼ିକ ମିଳିଥିବା କଥା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ମାମଲାକୁ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଭାବେ ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ସେହି ଚିଠିଗୁଡ଼ିକର ନକଲ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ (CEC) ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ପଠାଇଦେଇଥିଲେ।

ଯଦିଓ ଏହି ମାମଲାରେ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟ ତୁରନ୍ତ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇନଥିଲା, ତଥାପି ଭବିଷ୍ୟତରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଦସ୍ତାବିଜ ଓ ରେକର୍ଡକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇପାରିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା।

କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଦୁଇ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ଚିଠି ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଚିଠିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା ଯେ, ମନୀଷ ଗର୍ଗଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି କ୍ୟାବିନେଟ୍ କମିଟି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଆଚରଣ ଉପରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ନିୟମ ହିଁ ଲାଗୁ ହେବ।

ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ

RTI ମାଧ୍ୟମରେ ମିଳିଥିବା ଦସ୍ତାବିଜରୁ ଏତିକି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି ଯେ, କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟ ମନୀଷ ଗର୍ଗଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସିଧାସଳଖ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଇନଥିଲା। କାରଣ ଏହି ମାମଲା ଆଧିକାରିକ ଭାବେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ସହ ଜଡ଼ିତ। ତେଣୁ ମନୀଷ ଗର୍ଗଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ ଆଗକୁ କ’ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ, ସେନେଇ ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାରତ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ହିଁ ନେବ।