ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୫୦ ବର୍ଷର ଭୟଙ୍କର ମରୁଡ଼ି, ଫସଲ ନଷ୍ଟ, ଗଛ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚାଷୀଙ୍କ ସଂଘର୍ଷ

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ମରୁଡ଼ି ସ୍ଥିତି ଦିନକୁ ଦିନ ସଙ୍ଗିନ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ରାଜ୍ୟର ୩୫୮ଟି ତାଲୁକା ମଧ୍ୟରୁ ୨୬୫ଟି ତାଲୁକାକୁ ମରୁଡ଼ି ପ୍ରଭାବିତ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି । ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଜଳ ସଙ୍କଟର ସାମ୍ନା କରୁଛି ।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ମରୁଡ଼ି ସ୍ଥିତି ଦିନକୁ ଦିନ ସଙ୍ଗିନ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ରାଜ୍ୟର ୩୫୮ଟି ତାଲୁକା ମଧ୍ୟରୁ ୨୬୫ଟି ତାଲୁକାକୁ ମରୁଡ଼ି ପ୍ରଭାବିତ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି । ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଜଳ ସଙ୍କଟର ସାମ୍ନା କରୁଛି । ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ କମ୍ ବର୍ଷା ଓ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଶୁଖିଲା ପାଗ ଯୋଗୁଁ ଚାଷ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି । ମରାଠୱାଡ଼ା ଓ ବିଦର୍ଭ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଚିନ୍ତାଜନକ । ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ କୂଅ ଶୁଖିଯାଉଛି । ଜଳଭଣ୍ଡାରରୁ ଚାଷ ପାଇଁ ପାଣି ମିଳିବା ମଧ୍ୟ ସୀମିତ ହୋଇପଡ଼ିଛି । ଫଳରେ ଚାଷୀଙ୍କ ଆଗରେ ଏବେ ଜୀବିକା ଓ ଜୀବନର ସଂଘର୍ଷ ।

ଫସଲ ନୁହେଁ, ଏବେ ଗଛ ବଞ୍ଚାଇବା ଚିନ୍ତା

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନାସିକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଙ୍ଗୁର ଚାଷ ପାଇଁ ବେଶ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । କିନ୍ତୁ ଜଳ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗୁର ଲତା ଶୁଖିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଛି । ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ଅଙ୍ଗୁର ଚାଷ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହି ସମୟରେ ଲତାର ଛଟେଇ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଏ । ହେଲେ ପାଣି ନଥିବାରୁ ଚାଷୀମାନେ ସାଧାରଣ ଚାଷ କାମ ମଧ୍ୟ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି । ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଅଙ୍ଗୁର ଉତ୍ପାଦନରେ ଦେଶର ଅଗ୍ରଣୀ ରାଜ୍ୟ । ୨୦୨୪-୨୫ରେ ଦେଶର ମୋଟ ଅଙ୍ଗୁର ଉତ୍ପାଦନର ୬୯ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଏହି ରାଜ୍ୟରୁ ଆସିଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ତେଣୁ ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗୁର ଚାଷ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ଚାଷୀଙ୍କ ଉପରେ ନୁହେଁ, ଦେଶର ଫଳ ବଜାର ଓ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିପାରେ ।

ଚାଷୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଅଙ୍ଗୁର ଲତା ମରିଗଲେ ପୁଣି ନୂଆ ଗଛ ଲଗାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ । ନୂଆ ଲତାରୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭାବେ ଅଙ୍ଗୁର ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ପ୍ରାୟ ଚାରି ବର୍ଷ ଲାଗିପାରେ । ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ଆମ୍ବ, ଡାଳିମ୍ବ ଓ କଦଳୀ ଚାଷ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ

କେବଳ ଅଙ୍ଗୁର ନୁହେଁ, ମରୁଡ଼ିର ପ୍ରଭାବ ଆମ୍ବ, ଡାଳିମ୍ବ, କଦଳୀ ଓ କମଳା ଚାଷ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଛି । ଅମରାବତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ କମଳା ବଗିଚା ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ଆସିଛି । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଗଛ କାଟିଦେବାକୁ ଚାଷୀ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଇଛି ।

ଅନ୍ୟପଟେ, ଆମ୍ବ ଚାଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚଳିତ ବର୍ଷ ପ୍ରତିକୂଳ ପାଣିପାଗ ଯୋଗୁଁ କ୍ଷତି ସହିଛନ୍ତି । ଡାଳିମ୍ବ ଚାଷ ହେଉଥିବା ସୋଲାପୁର, ପୁଣେ ଓ ଅହିଲ୍ୟାନଗର ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଜଳ ସଙ୍କଟ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି । ଜଳ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ କଦଳୀର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ବଜାର ଦର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି । ଜଲଗାଓଁ ଅଞ୍ଚଳର ଜଣେ ଚାଷୀ ବଜାରରେ କଦଳୀ କିଲୋ ପିଛା ମାତ୍ର ୩ ଟଙ୍କା ଦର ମିଳିବା ପରେ ନିଜର ଚାରି ଏକର ଜମିର କଦଳୀ ବଗିଚା ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିବା ଖବର ରହିଛି ।

ଦିନକୁ ୩ ହଜାର ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରି କିଣୁଛନ୍ତି ପାଣି

ମରୁଡ଼ିର ଭୟାବହତା ଏଥିରୁ ଅନୁମାନ କରିହେବ ଯେ, ଚାଷୀମାନେ ନିଜ ଜମିକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏବେ ପାଣି କିଣିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି । ଛତ୍ରପତି ସମ୍ଭାଜୀନଗର ଅଞ୍ଚଳର ଶାହାପୁରରେ ବଦ୍ରିନାଥ ଭାରତ ନାମକ ଜଣେ ଚାଷୀ ନିଜ କୂଅ ଶୁଖିଯିବା ପରେ ଦୁଇଟି ଟ୍ୟାଙ୍କର ଜରିଆରେ ପାଣି ଆଣିବାକୁ ଦିନକୁ ପ୍ରାୟ ୩ ହଜାର ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ।

ତାଙ୍କର କପା ଓ ମକା ଫସଲ ପୂର୍ବରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇସାରିଛି । ଏବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଦା ଚାଷ, ପରିବାର ଓ ୧୦ଟି ଗୋରୁଙ୍କ ପାଇଁ ପାଣି ଯୋଗାଡ଼ କରିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ । ମରାଠୱାଡ଼ାରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ୧୬୦ଟି ଗାଁକୁ ୨୭୭ଟି ଟ୍ୟାଙ୍କର ଜରିଆରେ ପାଣି ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ତେଣୁ ଏଠାରେ ଜଳ ସଙ୍କଟ କେତେ ଗମ୍ଭୀର, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି ।

ସରକାରଙ୍କ ସହାୟତା ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଚାଷୀ

ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଚାଷୀମାନେ ସରକାରଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପାଣି ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି । କେତେକ ଚାଷୀ ଜଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଓ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ପାଣି ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦାବି କରିଛନ୍ତି । ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ଋଣ ପୁନର୍ଗଠନ, ଜମି ରାଜସ୍ୱ ଛାଡ଼ ଓ କୃଷି ଋଣ ଆଦାୟ ଉପରେ ସାମୟିକ ରୋକ୍ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ରିହାତି ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି । ତେବେ ଫସଲ କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇଁ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରୀୟ ଆକଳନ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବାରୁ ତୁରନ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମିଳିବା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି ।

ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହଙ୍କୁ ଭେଟି ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପାଣ୍ଠି—NDRF ଜରିଆରେ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି । ଏହାପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଟିମ୍ ଅକ୍ଟୋବର ୮ରୁ ୧୧ ମଧ୍ୟରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଫସଲ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଓ ସହାୟତାର ଆବଶ୍ୟକତା ଆକଳନ କରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ସୂଚନା ରହିଛି ।