RTIରେ ଅଟୋମେଟେଡ୍ ସିଷ୍ଟମ୍, ଭୁଲ୍ଭାବେ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ ପଡ଼ିବାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଥିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଦାୟୀ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ RTI ଆଇନର ଧାରା 8(1)(d)ର ହବାଲା ଦେଇ ଏହି ତଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ମନା କରିଛନ୍ତି। କମିଶନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ସୂଚନା ‘କମର୍ସିଆଲ୍ କନ୍ଫିଡେନ୍ସ’, ‘ଟ୍ରେଡ୍ ସିକ୍ରେଟ୍’ ଏବଂ ‘ଇଣ୍ଟେଲେକ୍ଚୁଆଲ୍ ପ୍ରୋପର୍ଟି’ର ଦାୟରାରେ ଆସୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସେୟାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ କଥିତ ଭାବେ କୋଟି କୋଟି ନାମ ହଟିଯିବା ପରେ ଏବେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଏକ ‘ସିକ୍ରେଟ୍’ ସଫ୍ଟୱେରକୁ ନେଇ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଶେଷରେ ସେହି ରହସ୍ୟମୟ ସଫ୍ଟୱେର କ’ଣ, ଯାହା ଚୁପଚାପ ଭୋଟରଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଖୋଜଖବର କରୁଛି? ଜଣେ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ RTI ଦାଖଲ କରି ଏନେଇ ତଥ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ବେଳେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ‘କମର୍ସିଆଲ୍ ସିକ୍ରେଟ୍’ର ହବାଲା ଦେଇ ତଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ମନା କରିଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ ପରଦା ପଛରେ କୌଣସି ବଡ଼ ଖେଳ ଚାଲିଛି କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ପାରଦର୍ଶିତାର କଥା କହୁଥିବା ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଏହି ନିରବତା ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଦାଲିରେ କିଛି କଳା ଅଛି ନା ପୂରା ଦାଲି ହିଁ କଳା?
ଆପ୍ର ରହସ୍ୟ ଲୁଚାଇଲେ କି ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ?
ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ନେଇ କଥା ହେଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସତର୍କ ହୋଇଯାଏ। ସମ୍ପ୍ରତି ସ୍ପେଶାଲ୍ ଇଣ୍ଟେନ୍ସିଭ୍ ରିଭିଜନ୍ (SIR) ଅଧୀନରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ କଥିତ ଭାବେ କୋଟି କୋଟି ନାମ ହଟିଯିବାକୁ ନେଇ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ବିବାଦ ଚାଲିଛି। ଏହା ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଏକ ନୂଆ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏହି ବିବାଦକୁ ଆହୁରି ତୀବ୍ର କରିଦେଇଛି। ତେଲେଙ୍ଗାନାର ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଏମ୍.ଏ. ମୁଜିବ ଅୟୁବ RTI ଦାଖଲ କରି ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ଯେ ଭୋଟର ଡାଟାରେ ଥିବା ତ୍ରୁଟି ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ କେଉଁ ସଫ୍ଟୱେର କିମ୍ବା ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।
RTIରେ କ’ଣ କ’ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରାଯାଇଥିଲା?
RTIରେ ଅଟୋମେଟେଡ୍ ସିଷ୍ଟମ୍, ଭୁଲ୍ଭାବେ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବାଦ ପଡ଼ିବାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଥିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଦାୟୀ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ RTI ଆଇନର ଧାରା 8(1)(d)ର ହବାଲା ଦେଇ ଏହି ତଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ମନା କରିଛନ୍ତି। କମିଶନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ସୂଚନା ‘କମର୍ସିଆଲ୍ କନ୍ଫିଡେନ୍ସ’, ‘ଟ୍ରେଡ୍ ସିକ୍ରେଟ୍’ ଏବଂ ‘ଇଣ୍ଟେଲେକ୍ଚୁଆଲ୍ ପ୍ରୋପର୍ଟି’ର ଦାୟରାରେ ଆସୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସେୟାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ପୂର୍ବତନ CEC ଦେଲେ ଅପିଲ୍ କରିବାର ପରାମର୍ଶ
ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ RTI ଆଇନର ଧାରା 8(1)(g)ର ହବାଲା ଦେଇଛନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ଏହି ଧାରା ତଳେ ସେହି ସୂଚନା ଗୋପନ ରଖାଯାଏ, ଯାହା ପ୍ରକାଶ ହେଲେ କାହାରୋ ଜୀବନ କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷା ବିପଦରେ ପଡ଼ିପାରେ। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ନେଇ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଓ.ପି. ରାୱତ ଏହି ମାମଲାରେ ସାମାଜିକ କର୍ମୀଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିରୋଧରେ ଅପିଲ୍ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ମଧ୍ୟରେ SIR ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଧୀନରେ ପ୍ରାୟ ୧୩୦ ମିଲିୟନ୍, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୧୩ କୋଟି ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବାଦ ପଡ଼ିଥିବା ନେଇ ଖବର ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। ଏବେ ଏହି ଆଇନଗତ ଜଟିଳତା ପରେ ମାମଲା କେଉଁ ନୂଆ ମୋଡ଼ ନେଉଛି, ତାହା ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।
